Onderwerpen die hier ter sprake
komen zijn de volgende: (klik op de regel met het onderwerp waarin u geďnteresseerd
bent en u wordt er direct naar toe geleid)
De spitsstrook van de A27 en de
uitspraak van de Raad van State
De plannen tot verbreding van de
A27
A27 afslag Bilthoven/Maartensdijk
De snelweg A27 loopt vanaf
Breda via Gorinchem en Utrecht naar Hilversum en verder naar Almere waar het
aansluiting krijgt op de A6 richting Groningen.
Het tracé van Utrecht naar
Hilversum is begin 70-er jaren aangelegd en doorsnijdt de 3 kernen Groenekan,
Maartensdijk en Hollandsche Rading, waar zo’n 8.000 mensen wonen. De
belangrijkste woongebieden liggen ten oosten van deze snelweg hetgeen betekent
dat het geluid van de weg door de veel voorkomende westenwinden meestal goed
hoorbaar is. Het geluid van de spoorlijn Utrecht-Hilversum en de provinciale
weg N417 komt daar nog bij. Een andere oorzaak van de relatief hoge
geluidsoverlast van deze weg is dat die juist ter hoogte van alle 3 kernen
verhoogd is aangelegd en met een viaduct over de lokale wegen wordt
geleid.
Volgens het Cijferboekje
2005 van de Beleidseffectrapportage Verkeer en Vervoer Utrecht passeerden er in
2004 op werkdagen dagelijks 104.000 auto’s tussen Utrecht Noord en Bilthoven en
89.900 tussen Bilthoven en Hilversum. Ten opzichte van 2000 is dit een groei
met resp. 6,3 % en 4,4 % in 4 jaar. Met de huidige groei die het wegverkeer nog
steeds doormaakt verwachten wij voor 2015 een verkeersintensiteit van
120.000-125.000 auto’s voor het wegvak Utrecht Noord – Bilthoven en
105.000-110.000 voor het wegvak Bilthoven – Hilversum.
Dagelijks staan er in de
spitsuren files op deze weg; in de ochtend richting Utrecht voor de afslag
Utrecht Noord, in de avond richting Hilversum voor de versmalling van de weg
van 3 naar 2 rijstroken na de afslag Utrecht Noord.
De A27 bestaat ter hoogte
van onze regio uit 2 x 2 rijstroken en de geldende maximum snelheid is 120
km/h. Het wegdek is niet geluidsabsorberend. De hele weg is voorzien van
natriumverlichting op masten in de middenberm; aan deze masten zijn ook witte
geleidingslichten geplaatst die branden als de verlichting wordt uitgeschakeld.
Op het traject Bilthoven – Hilversum werd de natriumverlichting voorheen vaak
om 23.00 uur uitgeschakeld, maar inmiddels is dat schakelsysteem defect en
Rijkswaterstaat heeft ons gemeld dat het niet meer gerepareerd zal worden omdat
het verouderd is.
Er zijn vergevorderde
plannen de weg te verbreden tot 2 x 3 en misschien zelfs tot 2 x 4 rijstroken,
mede om de verhoogde verkeersintensitiet door de groei van Almere op te vangen.
Op die wegverbreding komen we verderop nog uitgebreid terug.
Op korte afstand (binnen
100 meter) van de A27 staan diverse scholen:
1.
Basisschool
De Nijepoort (groepen 1 en 2) in Groenekan Oost
2.
Peuterschool
De Groentjes in Groenekan Oost
3.
Basisschool
De Nijepoort (groepen 3 t/m 8) in Groenekan West
4.
Het
Groenhorstcollege (vmbo) in Maartensdijk Oost
5.
De
Bosbergschool (op 200 meter) in Hollandsche Rading Oost
Ook direct grenzend aan de
A27 liggen de sportvelden van Maartensdijk Oost.
De dichte nabijheid van
scholen en sportvelden is, zo blijkt nu, slecht voor de gezondheid van de
kinderen en sporters met name door de fijn stof problematiek (uitstoot van
roetdeeltjes door dieselmotoren). Mensen die veel verblijven in de nabijheid
van autosnelwegen blijken statistisch korter te leven dan de gemiddelde
levensverwachting in Nederland. Over de vraag hoeveel korter dat is zijn de
geleerden het niet met elkaar eens.
De geluidsschermen
Er staan in totaal 4
geluidsschermen langs deze weg tussen Utrecht Noord en Hilversum:
het scherm Hollandsche Rading Oost (1981)
het scherm Maartensdijk Oost (1981)
het scherm Groenekan Oost (1989)
het scherm Groenekan West (1999)
Het scherm
Hollandsche Rading Oost
Het “groene” scherm van Hollandsche Rading Oost
Aanleiding voor het plaatsen van
dit scherm was de te hoge geluidsbelasting van de achtergevels van de woningen
aan de Spoorlaan. Vooruitlopend op wettelijke voorschriften op dit gebied wilde
men met het scherm de geluidsbelasting terugbrengen naar een streefwaarde van
55-60 dB(A). In 1981 is het scherm op initiatief van de toenmalige gemeente
Maartensdijk gerealiseerd. Het bestaat uit een stapelconstructie van betonnen
elementen met een vulling van aarde met een lengte van 720 meter en een stalen
scherm van 400 meter lengte bestaande uit geperforeerde cassettes, gevuld met
rubber snippers achter nylon gaasdoek. De bedoeling was dat in de aarde van de
betonelementen begroeiing zou komen. Er is daarvoor zelfs bij de bouw een
bevloeiingssysteem aangelegd, dat echter al snel door vorstschade defect is
geraakt. De begroeiing van dit scherm was dan ook geen lang leven beschoren.
Het scherm is niet-reflecterend zoals dat heet, om te voorkomen dat de
bebouwing aan de westzijde van de A27 het geluid versterkt teruggekaatst krijgt
van dit scherm.
Het scherm bleek in 1981 al niet
voldoende om de gewenste reductie te realiseren; de huidige geluidsbelasting
ligt zonder twijfel door toename van het verkeer en ook door verhoging van de
maximum snelheid al weer belangrijk hoger.
Sinds de oprichting van dit scherm
is er slechts beperkt onderhoud aan gepleegd en daardoor was het niet meer in
goede staat en waren er gaten in gekomen, wat de geluidswerendheid natuurlijk
niet ten goed komt.
De reden voor het gebrekkige
onderhoud was terug te voeren op verschil van mening over wie daarvoor
verantwoordelijk was: Rijkswaterstaat of de gemeente. Dat kwam omdat niet
Rijkswaterstaat maar de gemeente Maartensdijk indertijd het initiatief tot het
oprichten van dit scherm heeft genomen en het ook heeft gefinancierd, met een
subsidie van het ministerie van VROM.
De gemeente De Bilt heeft in 2005
het scherm op kosten van de gemeente helemaal opgeknapt (kosten € 310.000), en
op 7 november 2005 werd het scherm tijdens een plechtige bijeenkomst formeel
overgedragen aan Rijkswaterstaat, die vanaf dat moment verantwoordelijk is voor
het onderhoud.
De herstelwerkzaamheden in 2005
Het Scherm Maartensdijk
Oost
Ook het scherm Maartensdijk Oost
werd rond 1981 geďnstalleerd. Ook hiervoor was de gemeente Maartensdijk de
initiatiefnemer. De reden van oprichting van dit scherm was om nieuwbouw achter
het scherm (het Groenhorstcollege en de wijk Reigersbek/Distelvink) mogelijk te
maken. Zonder een scherm zou de geluidsbelasting te hoog zijn en mocht er niet
gebouwd worden.
Aanvankelijk was het plan om een
stalen scherm van 400 meter rond het viaduct te realiseren en daarnaast een
aarden wal van 500 – 600 meter en 5-6 meter hoog, waarin bouwafval en
dergelijke gestort zou worden. In 1980 bleken de milieueisen voor deze verkapte
stortplaats zo hoog dat de wal niet te realiseren was.
Het werd dus uiteindelijk een
geheel stalen geluidsscherm van 650 meter lengte en met een hoogte variërend
van 4 meter tot 2 meter op het viaduct. Bij de toenmalige verkeersprognose (uit
1980) was dit scherm net voldoende om de beoogde gevelbelasting te halen.
Het is een geluidsabsorberend scherm
om geluidsreflectie naar de westzijde toe te voorkomen. De schermwand bestaat
uit cassettes, geperforeerd aan de wegzijde gevuld met rubber snippers achter
doek van nylon gaas. Om de absorberende eigenschappen te behouden mag de
perforatie bij eventueel onderhoud beslist niet dicht geverfd worden.
Het wel erg lage gedeelte van het scherm Maartensdijk Oost
Dit scherm kon bij de realisatie
in 1981 al nauwelijks de toen geldende norm bewerkstelligen en kan dit nu met
het toegenomen verkeer zeker niet meer. Het scherm is ter hoogte van het
viaduct te laag (slechts 2 meter) en in zuidelijke richting ook veel te kort,
waardoor het dorp Maartensdijk vanuit zuidwestelijke richting alsnog door
verkeersgeluid wordt overspoeld. Als het een keer oostenwind is valt de stilte
in het dorp extra op maar helaas, de overheersende wind is zuidwest.
Het scherm Groenekan Oost
Dit scherm werd in 1989 geplaatst op initiatief van Rijkswaterstaat en betaald door het ministerie van VROM. Het is een reflecterend verticaal geplaatst scherm met een lengte van circa 300 meter. Het kent 2 tekortkomingen:
- Het
scherm loopt in noordelijke richting niet ver genoeg door zodat de
bewoners van de Kastanjelaan en de Lindenlaan geen profijt van het scherm
hebben
- Het
scherm sluit aan de zuidzijde niet aan op het viaduct van de afslag
Utrecht Noord, waardoor er een geluidslek is ontstaan.
In zuidelijke richting ligt de
afslag Utrecht Noord, die verhoogd is aangelegd. Bij deze afslag is geen
geluidsscherm geplaatst en dit veroorzaakt in Groenekan helaas toch weer de
nodige geluidshinder.
Het Scherm Groenekan West
Dit scherm werd geplaatst in 1999
door Rijkswaterstaat en betaald door het ministerie van VROM. De
milieuambtenaar van de toenmalige gemeente Maartensdijk, Jan Scheidemans, die
ook al aan de wieg van de schermen in Hollandsche Rading en Maartensdijk heeft
gestaan, heeft zich hiervoor persoonlijk ingespannen, omdat Rijkswaterstaat
aanvankelijk geen medewerking wilde verlenen en het ook voor de gemeente geen speerpunt
was. Uiteindelijk is het er dankzij Jan toch gekomen. In december 2005 is hij
daarvoor tijdens een korte plechtigheid postuum geëerd met de onthulling van
een naambord ter hoogte van het viaduct in Groenekan.
Het is een absorberend betonnen
scherm van zo’n 300 meter lengte en 3 meter hoog dat naar achteren helt, zodat
het geluid naar boven toe wordt weerkaatst.
De spitsstrook
op de A27 en de uitspraak van de Raad van State
In het kader van de Spoedwet
wegverbreding wilde Rijkswaterstaat in 2004 aan de oostkant van het traject
Utrecht – Eemnes een zogenaamde spitstrook realiseren, waardoor naar verwacht
een betere doorstroming van het verkeer zou worden bereikt. De spitstrook wordt
op drukke tijden voor het verkeer opengesteld, waarbij dan een beperking van de
maximum snelheid geldt tot 100 km/uur (normaal 120 km/uur).
SSGM is voorstander van
maatregelen ter verbetering van de doorstroming van het verkeer, maar vindt
tegelijkertijd ook dat die maatregelen vergezeld moeten gaan van adequate
voorzieningen om een toename van de overlast voor omwonenden te voorkomen of in
ieder geval te beperken. Naar onze mening werd met de in de 1ste
kamer aangenomen motie Eversdijk alsnog bewerkstelligd dat bij te nemen
maatregelen ingevolge de Spoedwet alsnog aandacht zou worden besteed aan de
gevolgen voor de omwonenden.
Tijdens de inspraakronde die aan
de aanleg van deze spitstrook vooraf ging bleek echter dat Rijkswaterstaat van
mening was dat geen verdere maatregelen noodzakelijk waren. Met name bij de
interpretatie van de motie Eversdijk bleek dat Rijkswaterstaat daar een andere
uitleg aan gaf.
De minister van Verkeer en Waterstaat
besloot uiteindelijk in juni 2004 op grond van de Spoedwet wegverbreding aan
het wegvak een ‘plusstrook’ toe te voegen om files tegen te gaan. De plusstrook
zou 2,75 meter breed worden en worden aangelegd als linkerrijstrook. De strook
zou worden opengesteld bij meer dan 3.000 voertuigen per uur op het wegvak.
Dit leidde er uiteindelijk toe dat
SSGM tezamen met een aantal andere instanties waaronder de gemeente De Bilt
beroep heeft aangetekend bij de Raad van State. Belangrijkste onderdeel van onze
pleitnotitie was uiteraard de geluidsoverlast en de motie Eversdijk, maar ook
de luchtverontreiniging en dan met name de fijn stof problematiek werd
aangehaald. Ten aanzien van dat laatste punt kreeg SSGM middels schriftelijke
verklaringen steun van alle huisartsen in de omgeving en van de hoofden van de
scholen die dicht bij de A27 gevestigd zijn.
De Raad van State heeft dit beroep
tijdens een hoorzitting op 24 januari 2005 behandeld. De uitspraak liet enige
tijd op zich wachten maar op 13 april kwam het verlossende woord: de Raad van
State verwees de plannen voor wegverbreding van de A27 naar de prullenbak. In
het persbericht van de Raad van State wordt onder andere het volgende gezegd:
“Het
verbreden van de snelweg A27 tussen Utrecht Noord en knooppunt Eemnes door de
aanleg van een ‘plusstrook’ gaat voorlopig niet door. Het gebruik daarvan kan
leiden tot een overschrijding van de kwaliteitsnormen voor de lucht die zijn
vastgelegd in het Besluit luchtkwaliteit.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State oordeelt dat de normen van het momenteel bestaande Besluit luchtkwaliteit op deze wegverbreding van toepassing zijn en niet die van een eventuele toekomstige ministeriële regeling die het Besluit zou moeten vervangen (iets waar de minister op aan drong).
De
Afdeling oordeelt verder dat uit onderzoek blijkt dat op versmalde rijbanen een
aanvaardbaar veiligheidsrisico wordt bereikt. Dit komt met name door de
aanwezigheid van een vluchtstrook en een snelheidsverlaging en breedtebeperking
voor voertuigen. Ook oordeelt de Afdeling dat op grond van de Spoedwet
wegverbreding de gevolgen voor het geluid door de aanleg van de plusstrook niet
volledig hoeven te zijn onderzocht.
Tenslotte
wijst de Afdeling erop dat partijen kort voor de zitting nadere rapporten
hebben overgelegd met betrekking tot de berekening van de 70 dB(A)
geluidscontour. De minister zal bij het nemen van een eventueel nieuwe
beslissing het standpunt van de milieu- en bewonersverenigingen moeten
beoordelen.”
Op zich kan deze uitspraak als een
grote overwinning voor onder meer SSGM worden beschouwd, maar toch is een
kanttekening hier wel op zijn plaats. De bezwaren van SSGM met betrekking tot
geluidsoverlast werden namelijk niet ontvankelijk verklaard en dat is naast de
luchtkwaliteit toch wel het belangrijkste speerpunt van onze Stichting.
De volledige uitspraak van de Raad
van state kunt u nalezen op www.raadvanstate.nl : klik op de tab “zoeken”, klik op “uitspraken”, tik het
zaaknummer “200407748/1” in en klik op de
knop “zoeken”. Hierna verschijnt
de volledige tekst van de uitspraak.
De plannen tot
verbreding van de A27
In het verleden is er gesproken
over een spitsstrook op de A27 tussen Utrecht Noord en Eemnes. Dit project is
in 2005 stilgezet door een uitspraak door de Raad van State in verband met een
onvoldoende doorrekening van de gevolgen voor de luchtkwaliteit. Minister
Eurlings heeft in 2008 besloten om niet opnieuw een procedure voor een
spitsstrook op dit traject op te starten. Wegens de verdere toename van het
verkeer en de vele files op de A27 wordt een spitstrook die slechts beperkt
open is niet meer afdoende geacht. De minister heeft nu het plan opgevat om dit
traject en ook het traject Eemnes – Hoevelaken van de A1 te verbreden naar 2 x
3 rijbanen. Onderstaand kaartje brengt dit in beeld.
Er is een zogenaamde startnotitie uitgebracht over deze
plannen (zie www.inspraakpunt.nl), waarop tot 10 juli 2008 kon worden ingesproken.
De
oplossing van het fileprobleem op de A27 lijkt met 2 x 3 baans gevonden. Maar 2
x 3 baans heeft zeer zeker aanzienlijke consequenties voor toename van de
al onaanvaardbaar hoge geluidsoverlast en fijnstof en dus gevolgen voor
onze gezondheid en die van onze kinderen; consequenties waaraan Rijkswaterstaat
liever voorbij gaat, een typisch Haags verschijnsel.
Tegen verbreding
van de A27 hebben veel bewoners geen bezwaar, mits er nu en voor de toekomst
goede en adequate maatregelen genomen worden tegen de uitzonderlijk hoge
geluidsoverlast en het fijnstof probleem.
In mei
2008 heeft er een publicatie van Verkeer & Waterstaat in de Biltsche
Courant gestaan over de aanstaande verbreding van de A 27 naar 2 x
3-rijstroken. Een aantal Groenekanners en bewoners van Maartensdijk en
Hollandsche Rading hebben de Startnotitie van Rijkswaterstaat ontvangen omdat
zij in het verleden bezwaar gemaakt hebben tegen de Spitsstrook. Diverse
inwoners zijn naar de 2 inspraakbijeenkomsten in de Gemeente geweest die
Rijkswaterstaat organiseerde om daar hun verontrusting uit te
spreken.
SSGM
heeft via persberichten en via een rondschrijven per e-mail de inwoners
opgeroepen van de mogelijkheid tot inspraak gebruik te maken. Daartoe is een
standaard brief door ons opgesteld (klik hier) die kon worden afgedrukt, ondertekent en ingestuurd. Een
flink aantal bewoners heeft hiervan gebruik gemaakt. Inmiddels is die inspraaktermijn
gesloten.
Naast
de inspraakactie hebben wij minister Eurlings van Verkeer & Waterstaat
uitgenodigd voor een gesprek om over de plannen met ons en met de bewoners van
gedachten te wisselen. Klik
hier om deze brief in te zien. In
2006 hebben wij al eens de toenmalige staatssecretaris van Milieu, de heer Van
Geel, in Maartensdijk te gast gehad en wij hopen dat ook de minister dat wil
doen. De minister is voorstander van versnelde procedures en wij zijn het met
hem eens, mits er in een vroeg stadium overleg met alle belanghebbenden
plaatsvindt en er consensus over de te nemen maatregelen kan worden bereikt.
Overleg vooraf is vele malen beter dan uitgewerkte plannen die achteraf door
tijdrovende en dure procedures vertraagd of getorpedeerd worden.
Helaas
heeft de minister geen gehoor gegeven aan onze oproep, maar hebben we wel mogen
spreken met een hoge ambtenaar van Rijkswaterstaat. Tijdens dat gesprek werd
ons gezegd dat men graag met de wensen en verlangens van omwonenden rekening
zal houden, maar alleen als men daar wettelijk gezien toe verplicht is.
En
dat is nu precies het probleem waar de burger steeds tegen aan loopt: de
wettelijke regelingen zijn ondoorgrondelijk, worden regelmatig opgerekt (van 50
naar 55 en tenslotte zelfs 60 dB(A)) en kunnen zelfs resulteren in
onbegrijpelijke willekeur. Als voorbeeld voor dat laatste moge gelden dat
huizen met een in het verre verleden vastgestelde zogenaamde “hogere waarde”
recht hebben op extra maatregelen en huizen die dat om wat voor reden niet
hebben nu vogelvrij zijn. Dat zijn dingen die je aan de burger niet kunt
uitleggen; het is pure bureaucratie in onze ogen. De burger weet niet meer waar
hij aan toe is; hij ziet enorme geluidsschermen ontstaan langs
wegreconstructies van de A2, maar Maartensdijk, waar een gebrekkig en inmiddels
afbrokkelend geluidsscherm staat, hoeft conform de wet nergens op te rekenen.
Nu de inspraakronde voorbij is wordt er gewerkt aan de
zogenaamde Milieu Effect Rapportage (MER) met betrekking tot de verbreding van
de A27. Daarin zal volgens eigen zeggen met de gemaakte opmerkingen tijdens de
inspraakronde rekening worden gehouden. Naar verwachting zal de MER in het
najaar van 2009 het licht gaan zien, waarna er opnieuw een inspraakronde volgt
van 6 weken. Vooruitlopend daarop is inmiddels reeds een voorkeursalternatief
vastgesteld. Hierbij is het uitgangspunt een verbreding naar twee keer drie
rijstroken. Voor de A27 wordt echter ook onderzocht wat de effecten zijn
voor een ruimtelijke voorziening zodat in de toekomst een verdere verbreding
naar twee keer vier rijstroken en een nieuwe Openbaar Vervoer verbinding tussen
Utrecht en Almere mogelijk wordt. Indien die studie inderdaad zou leiden tot
creatie van de daarvoor benodigde infrastructuur, kan dat verstrekkende
gevolgen hebben voor onze omgeving: aanpassing viaducten, breder talud en..
misschien wel sloop van huizen!!
De ministers van Verkeer en Waterstaat (Eurlings) en van
Milieu (Cramer) zegden in de door hen vastgestelde “Richtlijnen voor het MER”
toe om belangstellenden waaronder met name ook onze Stichting, op de hoogte te
houden van de stand van zaken. Gezien het bovenstaande hebben wij de ministers
uitgenodigd met ons te komen praten over de plannen en ons te informeren over
wat men denkt te doen om onze leefomgeving de kwaliteit te laten behouden die
het nu heeft. Klik
hier
voor de brief aan minister Eurlings; de brief aan minister Cramer is vrijwel gelijkluidend.
Op 26
augustus 2009 kregen wij van minister Eurlings een reactie: klik hier. Hieruit blijkt dat hij niet op onze uitnodiging in zal
gaan, maar het wel eens is met ons standpunt dat er rekening moet worden
gehouden met de omwonenden. Voor de praktische uitwerking daarvan lijkt ook hij
zich echter achter de formele wettelijke regelingen te verschuilen en het is
dan ook maar de vraag of er wel iets zal gebeuren. We zullen de zaak kritisch
blijven volgen.
Op 16
november kregen we eindelijk ook een antwoord van
minister Cramer, die verwijst naar
de inspraakprocedures rondom MER en tracé ontwerp. Ook zij zal niet zelf naar ons
komen luisteren helaas.
De projectgroep
Routeontwerp A27 heeft een website over de A27 geopend: www.routeA27.nl Op deze site wordt informatie gegeven over de
ontwikkelingen rondom de A27 tussen Breda en Almere.